Trzy zimy temu stolarz z bogato zalesionego rosyjskiego regionu Karelii wyruszył w ambitną wędrówkę na rakietach śnieżnych. W trzecim tygodniu swojej podróży, gdy przedzierał się przez pokryte śniegiem drzewa na brzegach jeziora Ładoga, zatrzymał się, aby porozmawiać z miejscowymi rybakami.
Zaskoczony niezwykłą strukturą, którą dostrzegł przerywając szaro-biały krajobraz na lodzie, głośno zastanawiał się nad nietypowym kształtem „centrum rekreacji”.
Budynek był daleki od zwykłych skromnych drewnianych chat budowanych przez miejscowych. Jego drewniane ściany opadały i zakrzywiały się we wszystkich kierunkach, przerywane dużymi taflami szkła.
Rybacy śmiali się. Budynek, jak powiedzieli, był znany wszystkim wokół jeziora jako „dacza” prezydenta Rosji Władimira Putina – rosyjskie słowo oznaczające wiejski dom wakacyjny – i byli zaskoczeni, że cieśla o tym nie wiedział.
Ciekawy, by przyjrzeć się bliżej, przekroczył zamarznięty wlot na rakietach śnieżnych, minął dom i szedł dalej. Na terenie znajdowały się również inne konstrukcje, w tym tradycyjna rosyjska sauna — i tam został zatrzymany przez ochroniarza, który zameldował do krótkofalówki – “Złapałem go przy bani”.
Strażnik powiedział stolarzowi, że wkracza na teren prywatny, i zabrał go na posterunek ochrony, gdzie skopiowano jego dane paszportowe.
Kiedy zapytał, czy dom rzeczywiście jest daczą Putina, strażnik milczał. Jednak dziwność spotkania utwierdziła stolarza w przekonaniu, że trafił na miejsce używane przez prezydenta.
„Poczynając od rybaków, a kończąc na strażnikach, wszyscy mieli ten szczególny wygląd, jakby znali osobliwą tajemnicę i nie mogli powstrzymać się od chęci jej opowiedzenia” – wspominał.
Osobliwa tajemnica „Chaty Rybaka” — jak kiedyś nazwano dom na stronie internetowej firmy architektonicznej, która go zaprojektowała — była również badana w kilku doniesieniach medialnych, poczynając od ujawnienia przez sieć telewizyjną Dożd w 2016 r., która jako pierwsza połączyła struktury do prezydenta Rosji.
Dożd ustalił, że budynek i otaczające go grunty należały do kilku firm należących do Jurija Kowalczuka, bliskiego sojusznika Putina i głównego akcjonariusza Banku Rossija, nazywanego „Bankiem Putina” ze względu na jego reputację służącą interesom prezydenta.
Tajemnicza grupa firm powiązanych z Bank Rossiya jednoczy miliardy dolarów w aktywach powiązanych z Władimirem Putinem.
Ale te firmy mają również inne połączenie, stwierdził OCCRP. Są one powiązane z domeną e-mail LLCInvest.ru, która łączy dziesiątki firm powiązanych z członkami wewnętrznego kręgu Putina. Domena jest hostowana przez dostawcę usług internetowych, który ma bliskie powiązania z Bank Rossiya. A firmy, które z niego korzystają, mają miliardy dolarów w aktywach powiązanych z Putinem, w tym Chatkę Rybaka.
OCCRP uzyskało tysiące wycieków e-maili od dwóch firm budowlanych odpowiedzialnych za zagospodarowanie terenu otaczającego budynek. Z ich korespondencji wynika, jak współpracują ze sobą spółki LLCInvest.
Ziemia wokół „daczy Putina” jest własnością trzech różnych firm, których dyrektorzy korzystają z domeny LLCInvest.ru – Prime, Onega i Master – oraz jednej osoby, Michaiła Diedowa, który również korzysta z adresu e-mail LLCInvest. Ale rzeczywistą budową kompleksu kierowali pracownicy mało znanej organizacji non-profit, Revival of Marine Traditions.
Z zewnątrz ta organizacja non-profit nie ma formalnego ani prawnego związku z majątkiem Karelii, a jej roczne raporty nie zawierają niczego, co sugeruje, że jej praca obejmuje zarządzanie domem wakacyjnym. Jedynym wyraźnym powiązaniem z innymi firmami jest to, że jest również powiązany z domeną LLCInvest.ru.
Inne aktywa powiązane z Putinem – w tym ogromny pałac nad Morzem Czarnym i kolejna willa wakacyjna w północno-zachodniej Rosji – są również zarządzane przez firmy korzystające z e-maili LLCInvest, które pozornie nie mają nic wspólnego z samymi nieruchomościami.
E-maile, które wyciekły, zawierały również plany pięter, plany, plany aranżacji wnętrz i inne materiały, które dostarczają nigdy wcześniej nieujawnianych szczegółów dotyczących zdumiewającego luksusu kompleksu „Schronisko Rybaka”, który obejmuje więcej niż tylko charakterystyczną drewnianą konstrukcję w mediach.
Zdjęcia satelitarne pokazują, że budowa spektakularnego głównego budynku była już w pełnym rozkwicie w kwietniu 2011 roku. Zaprojektowany przez pracownię architektoniczną Evgeny Mercuryev, budynek został ukończony do sierpnia 2012 roku i zdobył kilka nagród za projekt.
Ale właściciele tej krainy nad zatoką nie poprzestali na jednej „chacie”. W 2013 roku na stronie zaczęła wznosić się kolejna konstrukcja. Został wpisany do rosyjskiego rejestru gruntów w 2018 roku jako „stodoła”, ale sądząc po bogatych planach uzyskanych przez OCCRP, jego mieszkańcy z pewnością nie są krowami.
Futurystyczny dwupiętrowy budynek oferuje rozległe przestrzenie wewnętrzne i zewnętrzne, które wyglądają, jakby zostały stworzone do rozrywki. Przestronna jadalnia na otwartym planie ma ponad 200 metrów kwadratowych i jest oddzielona szklaną przegrodą od kuchni w stylu restauracji, gdzie goście mogą obserwować kucharzy przy pracy korzystających ze sprzętu do grillowania, tandoor, teppanu w stylu japońskim i wędzarni.
Dom posiada również własny prywatny browar. Jest zaopatrzony w austriacki sprzęt piwowarski o wartości 345 000 euro, który może wyprodukować 47 litrów piwa dziennie.
Na drugim piętrze budynku znajduje się herbaciarnia z przepięknym widokiem na jezioro Ładoga. Z drugiej strony przeszklona ściana zapewnia widok na browar.
Obok budynku znajdują się dwa małe baseny. Z domu niewielka ścieżka prowadzi do naturalnego wodospadu, który wpada do zatoki, gdzie znajduje się przytulna ustronna altana. Wodospad był kiedyś popularną atrakcją turystyczną, ale teraz obszar ten jest niedostępny dla zwiedzających.
Trudno oszacować koszt tego obiektu na zamówienie, ale jeden dokument wykazał, że w czerwcu 2015 r. same prace ogólnobudowlane – nie licząc mebli, wnętrz czy oświetlenia – oszacowano na 187 mln rubli (wówczas około 3,5 mln USD).
Większość pobliskiej ziemi była przeznaczona na pola uprawne do czasu wybudowania Chaty Rybaka i nadal jest w dużej mierze wykorzystywana do celów rolniczych.
Obok Chaty Rybaka znajduje się hodowla pstrągów. Lokalny mieszkaniec powiedział OCCRP, że można kupić żywego pstrąga prosto z rąk ochroniarza na daczy – oczywiście, jeśli gości VIP nie ma na miejscu.
Witryna rozrosła się również o farmę bydła, w której hodowane są woły do produkcji wołowiny Kobe. Ale wołowina wydaje się być cenniejszym towarem niż pstrąg — żaden z mieszkańców, z którymi rozmawiał OCCRP, nie pamiętał, żeby mógł jej nabyć.
Reporterom OCCRP udało się dotrzeć do dyrektora firmy będącej właścicielem farm. Powiedział, że nie wie nic o otaczających go prywatnych willach – i nie ma pojęcia, że ostatecznymi właścicielami firmy i niektórych otaczających ją nieruchomości byli Kowalczuk i jego żona.
„Kowalczukowie?” – zapytał ze zdziwieniem. – Gdzie ja jestem i gdzie są Kowalczukowie? Mogę opowiedzieć o małych pstrągach i pięknie regionu Karelii.
W 2021 roku do nieruchomości dobudowano osobny budynek z dwukondygnacyjną, profesjonalną kuchnią o powierzchni 600 metrów kwadratowych. Na pierwszym piętrze znajdują się pomieszczenia do przechowywania i przygotowywania ryb, mięsa i warzyw z miejscami do pieczenia, zimnych i gorących posiłków. Na drugim piętrze znajduje się personel kuchenny, w którym znajdują się cztery skromne sypialnie z rozkładanymi łóżkami.
Teren jest nadal zagospodarowany. W kwietniu 2021 r. aktywiści z grupy opowiadającej się za publicznym dostępem do wybrzeży poinformowali, że w Parku Narodowym Ładoga Skeri trwa budowa nowej drogi do nieruchomości i trwa wycinanie na dużą skalę.
Zgodnie z dokumentami zawartymi w ujawnionych e-mailach, latem 2021 r. rozpoczęto budowę nowego domu w okolicy, również nad jeziorem Ładoga. (Nie jest jasne, czy projekt ten został ukończony.)
Choć nosi skromną nazwę „Garden House”, projekt jest bogaty, z wnętrzami wykonanymi z kamieni półszlachetnych, takich jak lapis lazuli i labradoryt. Duży pas podłogi pokryty jest marmurem Fior di Bosco o wartości 110 000 dolarów amerykańskich.
Przewiduje się, że instalacje hydrauliczne w każdej z sześciu łazienek w domu będą kosztować ponad 3 miliony rubli (około 46 000 USD). Pojedyncza bateria bidetowa kosztuje 700 000 rubli (10 800 USD), a uchwyt prysznicowy szacowany jest na 300 000 rubli (ponad 4 600 USD).
Na parterze Garden House znajduje się sześć sypialni, każda z własną łazienką i garderobą. Pośrodku budynku znajduje się kryty basen z własnym dekoracyjnym wodospadem, spływającym z pierwszego piętra domu.
Trzech architektów, z którymi rozmawiało OCCRP, określiło wnętrze jako „premium” i „luksus”.
„Taki projekt można zbudować tylko przy nieograniczonym budżecie” – powiedział jeden z nich.
„Cały dom jest pokryty kamieniem półszlachetnym – zlew jest z kamienia” – powiedział inny. „Dla mnie to ta sama kategoria, co posiadanie złotej toalety” – powiedział inny.
Według ujawnionych dokumentów, projektem kieruje wysokiej klasy rosyjska agencja projektowania wnętrz FullHouseDesign. Właścicielka firmy powiedziała OCCRP, że nie pamięta takiego zaangażowania, ale zakwestionowała pomysł, aby marmurowe podłogi były ekstrawaganckie.
Wyciekły dokumenty przedstawiające projekt domu
„Jeśli spojrzysz na naszą stronę internetową, jest wiele projektów, w których używamy marmurowych podłóg, jak każda inna szanująca się agencja architektoniczna”.
Powiedziała, że nie może komentować, ile mógł kosztować Garden House. Ale kalkulator cen na stronie FullHouseDesign sugeruje, że minimalny koszt wyniósłby około 12 milionów rubli (około 188 000 USD) za same prace projektowe.
Poproszony o odpowiedź na ustalenia OCCRP dotyczące spółek LLCInvest, w tym będących właścicielami i operatorami Chaty Rybaka, Kreml odpowiedział tylko: „Prezydent Federacji Rosyjskiej nie jest w żaden sposób powiązany ani powiązany z aktywami i organizacjami, o których wspomniałeś. ”
Lokalni mieszkańcy powiedzieli OCCRP, że cała zatoka jest zwykle dostępna drogą, ale zostaje zablokowana przez barierę strzeżoną przez federalnych funkcjonariuszy ochrony, gdy odwiedzają ją goście VIP. Lokalne grupy mediów społecznościowych czasami publikują ostrzeżenia o zamknięciu.
„Mieszkańcy służą tam jako strażnicy tylko wtedy, gdy miejsce jest puste” – powiedział OCCRP jeden z lokalnych rybaków. „Kiedy odwiedzają go goście wysokiego szczebla, miejscowi są zwykle zastępowani przez FSO [federalna służba ochrony]”.
Niektórzy twierdzą, że nawet gdy zatoka jest otwarta, duża liczba kamer bezpieczeństwa na brzegu zniechęca odwiedzających.
„To przerażające” – powiedziała jedna osoba.
Tymczasem w regionie Karelii średnia miesięczna pensja w grudniu 2021 r. wyniosła 64 000 rubli (860 USD), czyli znacznie mniej niż koszt jednego uchwytu prysznicowego w łazience Garden House. Mimo to miejscowy, który rozmawiał z OCCRP, powiedział, że nie ma problemu z daczą lub jej właścicielem.
„Po prostu nie lubię, gdy droga do zatoki jest zamknięta” – powiedział.
