Według doniesień medialnych setki obywateli Rosji walczy jako ochotnicy po stronie ukraińskiej. Kim oni są i jakie są ich nadzieje związane z przyszłością Rosji?
Legion Wolności Rosji i Rosyjski Korpus Ochotniczy to dwie grupy składające się głównie z Rosjan, ale walczące po stronie Ukrainy.
W poniedziałek bojownicy z tych jednostek ostrzeliwali rosyjski region Biełgorod, o czym Andrij Jużow z ukraińskiej Dyrekcji Wywiadu powiedział publicznemu nadawcy Suspilne, że była to „operacja wyzwolenia tych terytoriów spod tak zwanego reżimu Putina”.
O Legionie Wolności Rosji wiadomo co najmniej od początku kwietnia 2022 r. Tworzyli go podobno wzięci do niewoli rosyjscy żołnierze, którzy przeszli na stronę ukraińską, oraz ochotnicy z rosyjskimi paszportami.
Według Ilji Ponomariewa, byłego członka rosyjskiej Dumy Państwowej, który reprezentuje tę jednostkę, składa się z około 500 mężczyzn. Ponomariew był jedynym rosyjskim deputowanym, który głosował przeciwko aneksji Krymu w 2014 roku i udał się na wygnanie w 2016 roku.
Rosyjski Korpus Ochotniczy istnieje od sierpnia 2022 r., ale nie jest znana jego liczba. Ostatnio, wojownik o pseudonimie „Kardynał”, którego dowód wojskowy został udostepniony DW, powiedział, że ma takie same funkcje jak kompania – która może mieć od 30 do 150 ludzi.
Jeden ze współzałożycieli, Denis Kapustin, biznesmen znany jako członek prawicowego ruchu w Rosji i posługujący się pseudonimem Denis Nikitin, powiedział pod koniec ubiegłego roku, że Rosyjski Korpus Ochotniczy współpracuje z armią ukraińską od jesieni 2022 roku.
W sieciach społecznościowych Rosyjski Korpus Ochotniczy podaje, że wszyscy jego członkowie mają prawicowe, konserwatywne poglądy. „Kardynał” widzi przyszłość Rosji w „prawdziwym państwie narodowym Rosjan na pierwotnych terytoriach rosyjskich – biorąc pod uwagę integralność terytorialną Ukrainy i Białorusi, a także krajów sąsiednich”.
„Chcemy stworzyć państwo dla Rosjan, które żyje w pokoju ze wszystkimi otaczającymi go narodami” – podkreśla.
Członkowie Legionu Wolności Rosji nie wyrażają publicznie swoich poglądów politycznych. Ilya Ponomarev powiedział, że w rzeczywistości nie ma dominującej ideologii, a jednostka jest prototypem przyszłej armii Federacji Rosyjskiej, z tą przewagą, że nie jest ani lewicowa, ani prawicowa, ani liberalna, ani konserwatywna. Przekonuje, że członków łączy idea przeciwstawienia się rosyjskiej agresji.
Rosyjski Korpus Ochotniczy jest częścią Rady Obywatelskiej, nowego rosyjskiego stowarzyszenia emigracyjnego założonego w Warszawie, którego główną twarzą jest Anastazja Siergiejewa, do niedawna szefowa polskiego stowarzyszenia O Wolną Rosję. Powiedziała, że w Radzie Obywatelskiej są członkowie z republik składowych Federacji Rosyjskiej, którzy opowiadają się za prawem swoich narodów do samostanowienia.
Rada Obywatelska umieściła na YouTubie komunikaty wideo do Czeczenów i Czerkiesów, wzywając ich do walki o Ukrainę i kampanii na rzecz niepodległości ich republik. Jednym z zadań Siergiejewej jest zabieganie o prywatne datki na finansowanie pracy Rady Cywilnej i szkolenia nowych bojowników.
Ponomariew powiedział DW pod koniec 2022 roku, że prowadził rozmowy o współpracy z przedstawicielami różnych krajów i mediów. W przeciwieństwie do Rosyjskiego Korpusu Ochotniczego, który nie jest przeciwny regionom odłączającym się od Federacji Rosyjskiej, Legion mówi, że jego celem jest „zachowanie zjednoczonej i niepodzielnej Rosji w granicach z 1991 roku”. Mówi jednak, że regionom należy przyznać daleko idące uprawnienia i zachować ich tożsamość etniczną. Legion również zbiera fundusze i przyjmuje wszelkie darowizny — w kryptowalucie.
Zanim Rosyjski Korpus Ochotniczy rozpoczął współpracę z Radą Obywatelską, to przyjmował o tylko Rosjan przebywających już za granicą. Wielu, według własnych wypowiedzi, od 2014 roku wielu z jego członków walczyło w Donbasie po stronie Ukrainy w batalionie Azow.
Dziś Rada Obywatelska funkcjonuje jako swego rodzaju centrum werbunkowe i według Siergiejewej mężczyźni są teraz przyjmowani bezpośrednio z Rosji. Wolontariusze proszeni są o wypełnienie kwestionariusza online lub napisanie wiadomości na zaszyfrowaną skrzynkę pocztową. „Dalsza komunikacja odbywa się za pośrednictwem bezpiecznych systemów, które sugerujemy” – powiedziała Siergiejewa, nie wchodząc w szczegóły.
Ze swojej strony Legion Wolności Rosji początkowo rekrutował tylko rosyjskich jeńców wojennych, którzy zmienili swoje poglądy, powiedział Ołeksij Arestowycz, były doradca urzędu prezydenta Ukrainy, ale teraz przyjmuje mężczyzn, którzy nadal przebywają w Rosji.
Przyszli członkowie proszeni są o przesłanie CV i kopii całego zestawu dokumentów, w tym dowodu osobistego, na skrzynkę pocztową ProtonMail. Proces rekrutacji obejmuje test na wykrywaczu kłamstw, a także testy psychologiczne i ocenę umiejętności.
Od czasu nieudanej fuzji w sierpniu zeszłego roku Rosyjski Korpus Ochotniczy i Legion Wolności Rosji obawiają się siebie nawzajem – choć unikają okazywania tego.
