Szefowa Parlamentu Europejskiego, Roberta Metsola, stara się prezentować jako zdeterminowana bojowniczka o uczciwość i przejrzystość w aferze korupcyjnej “Katargate”. Jak sie jednak okazuje ostatnio, pani Metsola sama nie grzeszy kryształową integralnością etyczną a w najlepszym wypadku najlepszą pamięcią.
Przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola zgłosiła 142 prezenty, które otrzymała, do publicznego rejestru posłów do PE, co ujawniło ograniczone zasady przejrzystości w instytucji UE.
Metsola, maltańska europosłanka wpisała otrzymane prezenty do oficjalnego publicznego rejestru, który prawodawcy rzadko aktualizują. Czyniąc to jednak w zeszłym tygodniu, nie dotrzymała terminu, w którym posłowie do PE mogli zadeklarować swoje prezenty w odniesieniu do 125 pozycji z jej listy.
Zespół Metsoli argumentował, że jej deklaracje zerwały z wieloletnią tajemnicą byłych przewodniczących parlamentu, z których żaden nigdy nie posunął się do publicznego ujawnienia setek prezentów, którymi zostali obsypani przez zagranicznych dygnitarzy. Jej rzecznik powiedział, że termin dla posłów do PE nie miał zastosowania do Metsoli „zwyczajowo”, ponieważ jest ona przewodniczącą Parlamentu, także posłem do PE, chociaż jej zespół nie mógł wskazać, że to “zwolnienie” zostało gdziekolwiek oficjalnie określone na piśmie.
„To pokazuje, że system jest popsuty” – powiedział Michiel van Hulten, dyrektor Transparency International EU i były poseł do Parlamentu Europejskiego. „Nie można prowadzić systemu etyki w oparciu o niepisane zasady. To dobrze, że teraz to zrobiła, ale nie dostanie nagrody za trzymanie się zasad”.
Wyjście na jaw prezentów Metsoli pojawiło w bardzo wrażliwym momencie dla Parlamentu Europejskiego. Instytucja walczy o przywrócenie swojej wiarygodności w trakcie dochodzenia policyjnego w sprawie zarzutów, że wysokie rangą brukselskie osobistości były zamieszane w korupcję, pranie brudnych pieniędzy i udział w organizacji przestępczej.
„Kiedy prezydent otrzymuje prezent, to nie w rolirola posła, ale Parlamentu” – powiedział POLITICO Metsola. Po rozpoczęciu tak zwanego dochodzenia korupcyjnego Qatargate „scenariusz się zmienił, co oznacza, że ujawnię wszystko, co i tak zostałoby zadeklarowane wewnętrznie” – powiedziała.
Rzecznik Metsoli dodał: „Chce być jak najbardziej otwarta i dawać przykład, za którym mogą podążać inni posłowie do PE”.
Terry Reintke, współprzewodniczący grupy Zielonych, powiedział, że ujawnienia Metsoli wskazują na potrzebę niezależnego unijnego organu ds. etyki z siedzibą poza Parlamentem. „Przejrzystość powinna dotyczyć wszystkich, więc dobrze, że upubliczniła to teraz” – powiedział Reintke.
„Myślę, że pokazuje to również, że potrzebujemy znacznie lepszego egzekwowania przepisów i że nie możemy pozostawić wszystkiego wewnętrznym strukturom kontrolnym”.
Prezenty, które otrzymał Metsola, obejmowały: złoty model wieży od starszego marokańskiego polityka Naama Mayary; biała suknia ze złotym haftem od Fawzii Zainal, przewodniczącej parlamentu Bahrajnu; szalik od francuskiej premier Élisabeth Borne; bezprzewodowe słuchawki Sennheiser z niemieckiego Bundestagu; wazon z czeskiej prezydencji w Radzie UE; biała bluzka od prezydent Mołdawii Maii Sandu; książka o Brugii od rektora Kolegium Europejskiego Federiki Mogherini; oraz ozdobny talerz od ambasadora Uzbekistanu w krajach Beneluksu.
Metsola otrzymał także szampana, czekoladki, ciastka, ciasto i suszoną kiełbasę, które „podawano w ramach funkcji Parlamentu”.
W przypadku 125 z tych prezentów deklaracje Metsoli nadeszły po terminie ich powiadomienia zgodnie z przepisami dotyczącymi posłów do PE. Zgodnie z kodeksem postępowania Parlamentu dla posłów prezenty powinny być ujawniane najpóźniej do końca nastepnego miesiąca od daty, w którym posłowie PE prezenty otrzymali.
Zgodnie z załącznikiem do kodeksu postępowania posłów do PE zakres przepisów dotyczących prezentów obejmuje „każdego” posła do PE reprezentującego Parlament w charakterze oficjalnym, w tym przewodniczącego. Jest jednak tak, że osobą, którą należy powiadomić o prezentach, jest sama prezes, a przynajmniej jej własne biuro.
Według urzędnika służb prasowych Parlamentu, poprzedni prezydenci mieli tendencję do zgłaszania prezentów za jednym razem na koniec kadencji, z pominięciem procesu umieszczania ich w rejestrze publicznym i zamiast tego bezpośrednio informowali służbę cywilną Parlamentu.
Każde oświadczenie prezydenta było „sporządzane administracyjnie, ale nie było umieszczane w rejestrze publicznym” – powiedział urzędnik.
Według publicznych rejestrów tylko jeden poprzedni przewodniczący – Antonio Tajani z EPL, który pełnił tę funkcję w latach 2017-2019 – zadeklarował darowiznę w publicznym rejestrze. Była to książka z portretami portugalskiego polityka.
Nie ma jednak pisemnej zasady, która wyraźnie stwierdzałaby, że przewodniczący jest zwolniony z postępowania obejmującego innych posłów do PE, a służba prasowa Parlamentu Europejskiego nie była w stanie powiedzieć, skąd wzięła się taka interpretacja przepisów ani kto był odpowiedzialny za ich zastosowanie w ten sposób .
Rzecznik Metsoli powiedział, że „zwyczajem” jest to, że przewodnicząca parlamentu ma większą swobodę i oczekuje się, że zadeklaruje prezenty dopiero po zakończeniu swojej kadencji. Prezenty nie są wręczane samej Metsoli, ale instytucji Parlamentu Europejskiego – przekonywał urzędnik. Metsola decyduje się na większą przejrzystość, niż jest to konieczne, składając publiczne deklaracje, będąc jeszcze na stanowisku, dodał rzecznik, mówiąc, że będzie teraz regularnie aktualizować rejestr prezentów podarunkowych.
Zapytany, gdzie procedura pisemna mówi, że luźniejsze zasady mają zastosowanie do przewodniczącego Parlamentu, rzecznik powiedział: „Nie wiem dokładnie, gdzie to jest napisane, ale jest to zwyczaj, który został wprowadzony, tak robili to poprzedni prezydenci. W ten sposób to, co o czum mówimy, jest ustaloną praktyką”.
Metsola otrzymała wszystkie prezenty, które zadeklarowała, odkąd została prezydentem 18 stycznia 2022 r.
Urzędnicy Parlamentu Europejskiego powiedzieli również, że w przeszłości istniała niechęć do proaktywnego deklarowania prezentów, aby uniknąć tworzenia kultury konkurencyjnego wręczania prezentów wśród lobbystów i posłów do PE.
Metsola walczy o naprawienie reputacji Parlamentu po kontrowersjach związanych z Qatargate, które wybuchły w zeszłym miesiącu. Śledztwo belgijskiej prokuratury doprowadziło do zatrzymania czterech podejrzanych, w tym byłej wiceprzewodniczącej Parlamentu Europejskiego, posłanki do Parlamentu Europejskiego Evy Kaili, pod zarzutem korupcji w oczekiwaniu na dochodzenie w sprawie rzekomego kupowania wpływów z udziałem Kataru i Maroka.
Były eurodeputowany Pier Antonio Panzeri przyznał się teraz do winy i zawarł umowę o współpracy z prokuratorem w zamian za łagodniejszy wyrok.
Na początku tego miesiąca Metsola ogłosiła 14 proponowanych reform systemu, aby wzmocnić zasady przejrzystości dla posłów do PE w następstwie Qatargate, w tym zmiany mające na celu zwiększenie widoczności rejestru prezentów na stronie internetowej Parlamentu. Jej plan został przedstawiony na spotkaniu za zamkniętymi drzwiami z czołowymi politykami Parlamentu.
Słuchaj, podzieliłam się czekoladkami i szampanem z przyjaciółmi. To w porządku, prawda?