W Rzymie wystawa pierwszych znanych figurek szopek bożonarodzeniowych

Pierwsze znane figurki szopek zostały udostępnione na wystawie w jednej z najstarszych rzymskich bazylik.

Podziemna Kaplica Narodzenia Pańskiego w Bazylice Najświętszej Marii Panny – znanej Włochom jako Santa Maria Maggiore – zawierała kiedyś co najmniej sześć marmurowych szopek wyrzeźbionych przez Arnolfo di Cambio pod koniec XIII wieku.

Publiczność może teraz oglądać te figurki Narodzenia Pańskiego w Kaplicy Sykstyńskiej bazyliki maryjnej, znajdującej się na prawo od głównego ołtarza.

Figurki zostały zamówione w 1292 roku przez papieża Mikołaja IV, pierwszego papieża franciszkańskiego, zainspirowanego przez św. Franciszka z Asyżu, twórcę pierwszej szopki w Greccio we Włoszech, w 1223 roku.

Sante Guido, historyk sztuki i profesor Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego, powiedział EWTN, że pięć marmurowych posągów w dzisiejszej szopce pochodzi całkowicie z XIII wieku.

Oznacza to, że ta szopka była obecna, gdy św. Kajetan doświadczył objawienia Dzieciątka Jezus w Kaplicy Narodzenia w noc Bożego Narodzenia w 1517 r. i kiedy św. Ignacy Loyola zdecydował się odprawić w kaplicy swoją pierwszą Mszę św. w 1538 r.

Nie jest jasne, ile łącznie figur składało się na szopkę zamówioną przez Mikołaja IV, ale istniejące dziś marmurowe figury św. Józefa, trzech Mędrców oraz jedna praca przedstawiająca zarówno krowę, jak i osła są częścią oryginału, według Sante Guido.

Wyjaśnił, że figura Matki Boskiej intronizowanej z Dzieciątkiem Jezus została poddana znacznej renowacji pod koniec XVI wieku.

Włoski historyk sztuki i konserwator zaznaczył, że nie jest to pierwsze przedstawienie narodzin Chrystusa w dziejach chrześcijaństwa, ale jest to pierwsza szopka bożonarodzeniowa w takiej formie.

„W historii chrześcijaństwa jest oczywiście wiele przedstawień Narodzenia Chrystusa, nawet na wczesnochrześcijańskich sarkofagach, jak również w katedrach romańskich i gotyckich są przedstawienia epizody z życia Chrystusa, w tym Jego narodziny – powiedział.

„Tutaj zamiast tego mamy przedstawienie Narodzenia, zgodnie z duchem św. Franciszka, więc ta szopka jest pierwszą szopką w historii. To nie tylko przedstawienie Narodzenia, ale to jest pierwsza szopka”.

Związek Bazyliki Matki Boskiej Większej z narodzinami Chrystusa sięga wielu wieków wstecz, zanim ta szopka została oddana do użytku. Bazylika posiadałs cenną relikwię fragmentów szopki Chrystusa wysłaną z Betlejem przez św. Sofroniusza, ówczesnego patriarchę Jerozolimy, do papieża Teodora I w VII wieku.

Z tego powodu bazylika była kiedyś nazywana imieniem Najświętszej Marii Panny od żłóbka i była również nazywana „Betlejem Zachodu”.

Relikwia żłóbka była historycznie przechowywana w krypcie Kaplicy Narodzenia Pańskiego, która powstała w VII wieku, ale była wielokrotnie przebudowywana na przestrzeni wieków.

W latach 1585-1590 papież Sykstus V przywrócił kaplicę Narodzenia Pańskiego w krypcie do formy, którą widzimy dzisiaj, budując w tym czasie w bazylice kaplicę Sykstyńską.

W Kaplicy Sykstyńskiej Najświętszej Marii Panny, w której znajduje się szopka bożonarodzeniowa, zwiedzający mogą zobaczyć także pierwsze tabernakulum, które ma być wykonane według wskazań Soboru Trydenckiego oraz ołtarz poświęcony św. Hieronimowi.

Tradycja głosi, że relikwie św. Hieronima zostały przywiezione z Betlejem do Rzymu wkrótce po relikwii żłóbka i obecnie znajdują się albo w ołtarzu głównym, albo w bocznej kaplicy Bazyliki Najświętszej Marii Panny Większej, gdzie obecnie znajduje się pierwsza szopka.

Relikwia żłóbka znajduje się obecnie w niszy pod głównym ołtarzem bazyliki. Został przeniesiony przez papieża Piusa IX z Kaplicy Narodzenia na obecne miejsce pod ołtarzem w XIX wieku.

CNA